Een stappenplan voor groene schoolpleinen
Wil je samen met collega’s of leerlingen een groener schoolplein? Een groen (of groenblauw) schoolplein is een fijne plek om te spelen, leren en ontspannen. Het is goed voor planten en dieren en helpt tegen hitte en wateroverlast. Met het stappenplan hieronder zie je hoe je dit aanpakt.
De afgelopen jaren zijn veel andere scholen ook aan de slag gegaan met het vergroenen van hun schoolplein. Veel van deze scholen vind je terug op deze kaart. Met een aantal van deze scholen is ook een interview gehouden. Lees ook hun ervaringen en tips: Stichting Carolusschool in Soesterberg, Montessorischool Arcade in Utrecht, De Klaroen in Tienhoven en Daltonschool De Zevensprong in Houten.
1. Het initiatief
Een leerkracht, ouder, directeur of een groepje leerlingen heeft de wens om het schoolplein te vergroenen. Bijvoorbeeld door het zien van een ander inspirerend groen schoolplein.
2. Werkgroep opzetten
Een schoolplein vergroenen doe je niet alleen. Verzamel een groep enthousiaste leerkrachten, ouders, leerlingen en vrijwilligers en betrek ook de schooldirectie en andere gebruikers van het plein. Zo ontstaat betrokkenheid en eigenaarschap. Informeer ook de gemeente en het waterschap; zij kunnen advies geven over vergroening en waterbeheer op je schoolplein.
3. Werkplan
Een goed plan helpt je werkgroep aan een vlotte start en kan gebruikt worden voor subsidieaanvragen. Beschrijf het doel, de stappen en de financiering. Zoek alvast uit welke subsidies of fondsen beschikbaar zijn en gebruik je plan om ze aan te vragen. Betrek ook alle betrokkenen bij de communicatie, zodat zij het plein als hun eigen project zien en er goed voor willen zorgen.
-
Van natuurles...
-
... tot zelfstandig lezen.
4. Ideeën verzamelen
Nu begint de volgende fase: ideeën verzamelen! Organiseer een brainstormsessie met de werkgroep en leerlingen om wensen voor het groene schoolplein te delen. Denk na over vragen als: welk deel van het plein vergroenen we, wat moet erop komen en hoe gebruiken we het plein (buitenlokaal, speelplek of allebei)? Bespreek met het team hoe jullie het plein willen gebruiken in het onderwijs en pas het ontwerp daarop aan. Kortom: hoe ziet jullie meest ideale groene schoolplein eruit?
Gebruik afwisselende werkvormen om zoveel mogelijk ideeën te verzamelen. Loop bijvoorbeeld samen over het plein en zet vlaggetjes neer, gemaakt van een satéstokje en een papiertje. Schrijf op elke vlag een idee voor vergroening en prik deze op de specifieke plek. Of breng een bezoek aan een andere school met een groen plein. Betrek vooral de leerlingen in de brainstorm: zij hebben vaak de beste ideeën! Op de website van Gezonde schoolpleinen vind je ook allerlei werkvormen om de leerlingen te betrekken.
Voor inspiratie en voorbeelden van maatregelen kun je de keuzekaart van groene schoolpleinen bekijken.
5. Ontwerper aan de slag
Na de brainstorm ga je op zoek naar een ontwerper en/of hovenier om de ideeën uit te werken. Het is belangrijk iemand te kiezen met ervaring in groene schoolpleinen, zodat het plein een speel- en leeromgeving wordt. Ontwerpers die met beide vakgebieden veel ervaring hebben, vind je bijvoorbeeld op deze pagina. Het ontwerp moet ruimte bieden voor vrij spel, de natuur laten ontwikkelen en in samenwerking met kinderen, leerkrachten en ouders ontworpen, aangelegd en onderhouden worden.
Kleine aanpassingen kunnen soms ook door een handige ouder of buurtbewoner gedaan worden. Houd in je begroting rekening met de kosten voor een ontwerper.
6. Op zoek naar geld
Nu het conceptontwerp klaar is, worden de kosten duidelijker. De provincie Utrecht helpt jullie met een bijdrage op weg, maar waarschijnlijk is er meer geld nodig. Er zijn verschillende manieren om dit aan te vullen: bezoek deze webpagina voor inspiratie.
-
Een schoolplein om te klimmen...
-
... en te springen!
7. Concept ontwerp bekijken
Organiseer een bijeenkomst waarin de ontwerper het ontwerp laat zien en de werkgroep, leerlingen, collega’s en andere betrokkenen kunnen reageren. Hoe meer input hoe beter! Zo kan de belangrijkste feedback in het definitieve ontwerp worden verwerkt.
8. Definitief ontwerp
Na de terugkoppeling van de reacties wordt het definitieve ontwerp gemaakt. Als iedereen het hiermee eens is, kan het groene schoolplein eindelijk echt tot leven komen!
9. Beheer- en onderhoudsplan
Maak vóór de aanleg van het nieuwe schoolplein een beheer- en onderhoudsplan op basis van het definitieve ontwerp. Sommige aanpassingen (zoals een nestkastje) vragen weinig onderhoud en andere aanpassingen (zoals een bessenstruik) vragen meer. Gebruik voorbeelden en downloads van Ons Groene Schoolplein en betrek anderen ook bij dit onderhoudsplan. Je kunt per groep een eigen beheer- en beleefkalender invullen met beheertaken én educatieve opdrachten. Zo kan de hele school het hele jaar rond aan de slag met het nieuwe groene schoolplein.
Controleer ook de begroting en stem met de hovenier af hoe het plein in stappen wordt aangelegd. Kijk welke materialen nodig zijn en wat hergebruikt kan worden: duurzaam én kostenbesparend! Misschien kun je in je eigen netwerk wel goedkoop of zelfs gratis materialen krijgen. Bespreek en leg vast wie wat wanneer doet. Leerlingen, ouders, (buurt)vrijwilligers én de gemeente kunnen allemaal hun steentje bijdragen.
-
Van rustig kletsen...
-
... Tot een racewedstrijd!
10. Aanleg
Nu wordt het ontwerp werkelijk gemaakt! De aannemer of hovenier geeft vakkundige begeleiding en kan hierbij hulp krijgen van leerlingen, leerkrachten, ouders en (buurt)vrijwilligers. Ook goed en voldoende gereedschap is belangrijk. Afhankelijk van de grootte van de aanpassingen, kun je kiezen om met elkaar op één dag aan de slag te gaan.
Bij grote aanpassingen is het slim om het werk in fases te doen en voor een veilige speelplek te zorgen tijdens de aanleg. Vergeet niet om tussendoor eten en drinken te regelen voor iedereen. Dat hebben de harde werkers wel verdiend!
11. Opening
Als het groene schoolplein klaar is, vier je dit met een feestelijke opening voor alle betrokkenen. Betrek eventueel de pers en laat de provincie Utrecht weten dat het plein klaar is via klimaatgroengezond@provincie-utrecht.nl. Dan kunnen zij hier ook aandacht aan besteden.
12. Spelen en leren
Een groen schoolplein biedt volop kansen om te spelen, ontdekken en leren, ook tijdens pauzes. Houd samen met leerkrachten, ouders en kinderen bij hoe het plein wordt gebruikt en noteer ideeën voor verbetering en nieuwe wensen.
Het plein kan ook gebruikt worden voor buitenlessen. Niet alleen natuurlessen, maar ook lessen voor rekenen en taal kunnen prima buiten gegeven worden. Gebruik online voorbeeldlessen ter inspiratie, bijvoorbeeld via deze webpagina of bedenk samen eigen lessen.
13. Onderhouden
Het beheer- en onderhoudsplan gaat nu in werking. Houd het plan bij en update het regelmatig. Een groen schoolplein zal namelijk voortdurend veranderen, door het spelen van de kinderen en door het beheer. Door het goed te onderhouden blijft het meerdere jaren een mooi en aangenaam schoolplein!
Wil je het plein later nog groener of klimaatbestendiger maken? Kijk dan opnieuw op de keuzekaart voor ideeën.
-
Het schoolplein onderhouden...
-
... Om te kunnen blijven spelen.
